Hubble Uzay Teleskobu, Dünya'dan 4,5 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir galaksi kümesinde dev bir gülümsemeyi andıran görüntü yakaladı. İki parlak galaksi gözleri oluştururken geniş gülümsemenin arkasında Einstein'ın açıkladığı kütleçekim merceklenmesi bulunuyor.
İlk bakışta NGC 4698 sıradan bir sarmal galaksi gibi görünüyor: parlak bir merkez, çevresinde toz şeritleri ve dışarıda kıvrılan kollar. Hubble Uzay Teleskobu’nun yayımlanan ayrıntılı görüntüsü farklı bir yapıyı ortaya koyuyor. Galaksinin merkezindeki yıldız şişkinliği dış diske neredeyse dik uzanıyor; iç bölgelerdeki gaz ve yıldızlar da geri kalan diske dik yönde dönüyor. Gök bilimciler bu alışılmadık düzenin nasıl oluştuğunu araştırıyor. ESA/Hubble’ın 18 Eylül’de yayımladığı görüntü açıklamasına göre NGC 4698, Başak takımyıldızı yönünde yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzakta. Burası binden fazla galaksiyi barındıran Başak Kümesi’nin üyelerinden biri. Hubble’ın yakın sayılabilecek galaksiler üzerindeki çalışma programı, küçük yıldız kümeleri ve bulutsular gibi ayrıntıları seçmeyi amaçlıyor. Fotoğrafta mavi yıldız bölgeleri ve koyu kahverengi toz şeritleri dış diski izliyor. Sarmal kollar merkeze kadar ilerlemek yerine çevrede halka benzeri bir görünüm oluşturuyor. İçteki daha soluk beyaz ışık ise ağırlıklı olarak daha yaşlı ve serin yıldızların oluşturduğu şişkinlikten geliyor. Görüntünün görsel güzelliği kadar, bu iki parçanın birbirine uymayan geometrisi de önemli. Birçok sarmal galakside merkezdeki yapı diskle uyumlu bir eksene sahipken NGC 4698’te şişkinlik diskten dik açıyla dışarı taşıyor. ESA, bunun bilinen az sayıdaki örnekten biri olduğunu belirtiyor. Merkeze en yakın gaz ile yıldızların dönme düzlemi de dış diskin dönüşüne dik. Bu bilgi yalnızca fotoğrafın rengine … Hubble, merkezi dış diske dik dönen NGC 4698 galaksisini görüntüledi haberi ilk önce Teknoblog üzerinde yayımlandı.
Gökbilimciler, NASA’nın Chandra X Işını Gözlemevi arşivini inceleyerek altı galakside 84 sıra dışı X ışını kaynağı belirledi ve NASA bulguları 9 Eylül’de duyurdu. Araştırmacıların aşırı yumuşak X ışını kaynakları adını verdiği bu cisimler, düşük enerjili gözlemlerde kendini gösterirken daha yüksek enerjilerde aynı görünürlüğü korumuyor. Bulgular, bazı yıldız patlamalarının öncüllerini ve galaksiler arasındaki gazın enerji kaynaklarını anlamak isteyen bilim insanlarına yeni bir araştırma alanı açıyor. Araştırmayı yürüten ekip, Alabama Üniversitesinden Mustafa Muhibullah ve Jimmy Irwin ile Harvard ve Smithsonian Astrofizik Merkezinden Rosanne DiStefano’yu bir araya getiriyor. Ekip, taramaya iki sarmal ve dört eliptik galaksiyi katıyor. Sarmal galaksiler arasında Andromeda ve Fırıldak Galaksisi de bulunuyor. Kaynakların hem genç yıldızların doğduğu bölgelerde hem yaşlı yıldız topluluklarında ortaya çıkması, araştırmacıların açıklaması gereken ayrıntılardan birini oluşturuyor. Buradaki yumuşak ifadesi, X ışınlarının enerji düzeyini anlatıyor. Araştırmacılar bu kaynakları Chandra’nın düşük enerjili görüntülerinde seçiyor, daha yüksek enerjili görüntülerde ise aynı işaretleri göremiyor. Bu davranış, cisimlerin güçlü morötesi ışınım üretmesiyle bağlantı taşıyor. Ne var ki yıldızlar arasındaki hidrojen ve helyum gazı morötesi ışınımı soğuruyor, dolayısıyla gözlemciler doğrudan takip etmek istedikleri sinyalin önemli bir bölümünü kaybediyor. Ekibin değerlendirdiği açıklamalardan biri, bir yıldızdan diğerine madde aktarımı gerçekleşen çift sistemlere işaret ediyor. Böyle bir sistemde kara delik, nötron yıldızı veya beyaz … Chandra verileri altı galakside 84 gizemli X ışını kaynağı gösterdi haberi ilk önce Teknoblog üzerinde yayımlandı.
Stories on this topic, gathered from every source.
