İsrail siyasetinin generalleri arasında Eisenkot nerede duruyor?

İsrail'in 14 başbakanından 5'i, ülkenin 1948'de kuruluşundan bu yana generaller arasından çıktı. Bunlardan ikisi, İzak Rabin ve Ehud Barak, daha önce Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütmüştü. Gadi Eisenkot hükümeti kurmayı başarması halinde, İsrail'de devlet yönetiminin başına geçen üçüncü eski Genelkurmay Başkanı olacak. Yeni görevine hazırlanmak için Eisenkot'a (66) yakın isimler, onun İsrailli asker kökenli siyasetçilerin tarihini derinlemesine incelediğini ve kendisine örnek alarak iz bırakmak istediği ismin İzak Rabin (1922-1995) olduğuna karar verdiğini söylüyor. fazla oku Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field) Peki Eisenkot, siyasetçilerin adeta bir eşekarısı yuvasını andıran dünyasında çalışırken bunu gerçekten başarabilecek mi? Yoksa gündemdeki tarihî fırsatları değerlendirmesini engelleyen kısıtlamaların esiri mi olacak? İsrail tarihi, birbiriyle neredeyse akıl almaz ölçüde çelişen fikir ve doktrinlerle liderlik yolunda ilerlemeyi başaran birçok isme tanıklık etti. Bu liderler, Ortadoğu'da bir Yahudi devleti kurmak istiyor; Batı'yı ise bu devletin bir "demokrasi vahası", "bilim ve ilerlemenin feneri", "ekonomik refah ve teknolojik üstünlük modeli" olacağına ikna ediyordu. Yahudi söylemindeki ifadeyle İsrail, "öteki halklara ışık" olacaktı. İsrail modelinin krizi Ancak teknoloji, sanayi ve bilim alanlarında önemli ilerlemeler kaydeden İsrail modeli, ülkeyi sürekli bir kriz ve savaş hâlinde tutan, gücünü tüketen ve vatandaşlarının hayatını tehdit eden bağnaz ve kibirli bir güvenlik politikası izlemeyi tercih etti. İsrailli liderlerin tamamı, Batı'nın kendilerine sağladığı cömert askerî, siyasi ve ekonomik desteğin keyfini çıkardı. "Ortak medeniyet değerleri" söylemi üzerinden Batı'nın çıkarlarıyla bütünleştiler. Devletin ayakta kalabilmesinin tek yolunun bu olduğuna hem kendilerini hem de halklarını inandırdılar. İsrail'i, "dünyadaki Yahudilerin tek ulusal yurdu" olarak tanımlarken, askerî gücü de bu varlığın temel unsuru hâline getirdiler. Ancak toplum, bu yaklaşımın aksini ortaya koyan gerçeklerle karşılaştığında, gücün ne kadar büyük olursa olsun sınırları bulunduğunu gördü. 1973 Savaşı, 1982'deki Birinci Lübnan Savaşı ve 1987'de başlayan Birinci Filistin İntifadası bunun örnekleriydi. Bilinen istisnalar dışında bazı İsrailli liderler, "barışçıl" olarak nitelendirilebilecek bir yol arayışına girdi. Ancak çok geçmeden aşırılık yanlısı liderler devreye girerek onları engelledi; saflarında korku yaydı ve Arapların İsrail'i ortadan kaldırmak istediğini, ülkenin "varoluşsal bir savaşla" karşı karşıya bulunduğunu ileri sürdü. Nitekim İzak Rabin, Filistin halkının temsilcileriyle çatışmaya çözüm bulmak amacıyla anlaşma girişimlerinde bulunduğu için 1995'te öldürüldü. Ehud Olmert ise yolsuzluk suçlamasıyla görevden uzaklaştırılarak hapse gönderildi. Arap ülkelerinin tamamı 2002'de, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve ordusu olmayan barışçıl bir devlet kurma hakkını dikkate alan, İsrail'e de güvenli bir devlet vaat eden "Barış Girişimi" sunduğunda bile İsrailli liderler bu girişim karşısında geri adım attı. Aradan yaklaşık çeyrek asır geçmesine rağmen İsrail, girişime karşılık vermeyi hâlâ reddediyor. 1973 Ekim Savaşı sırasında Mısır askerleri Süveyş Kanalı'nın doğu yakasında bayrak kaldırıyor / Fotoğraf: AP (Arşiv) Eisenkot öncesinde siyasetin generalleri İsrail siyasetinin asker kökenli isimleri arasında listenin başında, İsrail'in kuruluşundan önce Siyonist silahlı örgüt Palmach'a komuta eden Yigal Allon yer alıyor. Allon, daha sonra bu örgütün İsrail ordusuyla bütünleşmesini sağladı ve tümgeneral rütbesiyle ordudan emekli oldu. Allon yalnızca 19 gün başbakanlık yaptı. Başbakan Levi Eşkol'un ölümü üzerine geçici olarak görevi devraldı ve Golda Meir seçilene kadar bu görevde kaldı. Ancak Allon, İsrail siyasetinde son derece etkili bir isimdi. İsrail-Filistin çatışmasına çözüm bulmayı amaçlayan "Allon Planı" nın da sahibiydi. Plan, Kudüs, Ürdün Vadisi ve El Halil'den Kudüs'e uzanan bölge üzerinde İsrail egemenliği kurulmasını, ayrıca Suriye'nin Golan Tepeleri'nde bir Dürzi devletçiği oluşturulmasını öngörüyordu. 1974'te ilk kez başbakanlık koltuğuna oturan İzak Rabin ise İsrail'in 1973 Ekim Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından ülkeyi yeniden toparlayan isim olarak değerlendirilebilir. Ancak eşinin ABD'de tuttukları dolar hesabındaki gerçek miktarı vergi makamlarına bildirmediğinin ortaya çıkması üzerine, istifa etmek zorunda kaldı. Rabin'in istifası, İsrail tarihinde dürüstlük ve ilkeli davranışın göstergesi olarak kayda geçti. Rabin, 1992-1995 yılları arasındaki ikinci başbakanlık döneminde de bu imajını güçlendirmeye çalıştı. Siyasi rakipleri bile onun bu yönünü kabul ediyordu. Filistinlilerle barış sürecini başlatmaktan çekinmedi; aksine bu süreci kararlılıkla yürüttü. Binyamin Netanyahu'nun muhalefete liderlik ettiği ve Rabin'i ihanetle suçlamaya varan sert bir söylem kullandığı dönemde bile geri adım atmadı. ABD Başkanı Bill Clinton'ın himayesinde, Yas