Lübnanlı uzmanlara göre İsrail'in 3 yıldır süren saldırıları ülkede 27 milyar dolarlık zarara yol açtı

İsrail'in Lübnan'a 8 Ekim 2023'te başlattığı saldırılar, halihazırda krizlerle mücadele eden ülkede ağır insani, ekonomik ve çevresel kayıplara yol açarken saldırıların Lübnan'a verdiği toplam zararın 27 milyar doları bulduğu değerlendiriliyor. Gazze Şeridi'ne saldırıların ardından Hizbullah'ın 8 Ekim 2023'te "Gazze'ye destek savaşı" başlatmasıyla İsrail ordusu ile Hizbullah arasında başlayan çatışmalar, Eylül 2024'te İsrail'in kapsamlı saldırısına dönüştü. İsrail ordusunun saldırılarının 66. günü olan 27 Kasım 2024'te ateşkes sağlanmasına rağmen İsrail'in suikastlar ve doğrudan hedef almalarla gerçekleştirdiği ihlalleri devam etti. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşıyla bağlantılı olarak 2 Mart 2026'da çatışmalar yeniden genişledi. İran lideri Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından Tahran destekli Hizbullah'ın İsrail askeri mevzilerine füzelerle karşılık vermesiyle çatışmalar ikinci kez kapsamlı bir savaşa dönüştü. Lübnanlı uzmanlar, İsrail'in Lübnan'a 3 yıldır sürdürdüğü saldırılarının sonuçlarını AA muhabirine değerlendirdi. Rakamlarla kayıplar Lübnan Sağlık Bakanlığının 25 Eylül'de açıkladığı son verilere göre İsrail ordusunun 8 Ekim 2023'ten bu yana düzenlediği saldırılarda 8 bin 953 kişi hayatını kaybetti, 30 bin 649 kişi yaralandı. Bu bilançonun 4 bin 386 ölü ve 12 bin 413 yaralıdan oluşan kısmı ise 2 Mart 2026'dan sonraki dönemde kaydedildi. Oluşan hasara ilişkin istatistik uzmanı araştırmacı Muhammed Şemseddin AA muhabirine "İsrail ordusunun Lübnan'a yönelik saldırılarında 97 bin konut tamamen yıkılırken, 65 bin konut kısmen harabeye döndü, 320 bin yapı ise hafif hasar gördü." dedi. Lübnan Tarım Bakanlığı, Lübnan Ulusal Bilimsel Araştırma Konseyi ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yapılan ortak değerlendirmeye göre, tarım sektöründeki kayıplar 530,5 milyon dolara ulaştı. Lübnan Tarım Bakanlığı verilerine göre, ülkedeki tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 22,5'i İsrail saldırılarında zarar gördü. Bakanlık, bu durumun arazilerin yeniden ıslah edilmesi ve üretim kapasitelerinin geri kazandırılması için özel programların uygulanmasını gerekli kıldığını aktardı. Toplam maliyet Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, eylül ayında Meclis oturumu sırasında yaptığı konuşmada, İsrail'in 2023 ve 2026 yıllarındaki iki saldırısının ülkeye maliyetinin "kesinlikle 20 milyar dolardan fazla olduğunu", 2026 yılındaki savaşın tüm hesabı tamamlandığında toplam maliyetin 27 milyar doları aşabileceğini açıkladı. Selam, son saldırıların en yoğun olduğu dönemde 1 milyondan fazla kişinin yerinden edildiğini belirterek, bunlardan 250 bininin hala yerinden edilmiş halde bulunduğunu, 75'ten fazla köy ve şehir sakininin ise evlerine ve mülklerine dönemediğini kaydetti. Dünya Bankasının tanımlamasına göre Lübnan'ı vuran ekonomik kriz; mali kurumların çökmesi, yaşam koşullarının kötüleşmesi ve enerji sıkıntısı nedeniyle dünyada tanık olunan en kötü üç ekonomik krizden biri kabul ediliyor. Kaçırılan fırsat Ekonomi alanında uzman gazeteci Halid Ebu Şakra, "Saldırılar, Lübnan'a ekonomik ve mali toparlanma sürecini başlatması için sunulan değerli bir fırsatı kaybettirdi. Ekonomi tam nefes almaya başlamışken gerçekleşen bu durum, tabloyu yeniden altüst etti." değerlendirmesinde bulundu. Ebu Şakra, savaştan hemen önce ülkedeki gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yıllık yaklaşık 32 milyar dolar olarak tahmin edildiğini ve 38 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini belirtti. Saldırıların tam tersi yönde sonuçlara yol açtığına dikkati çeken Ebu Şakra, "İsrail saldırıları nedeniyle Lübnan ekonomisinde yüzde 8 küçülme yaşandı." diyerek bunun da GSYİH'de 28 milyar dolara gerileme olarak yansıdığını ifade etti. Ebu Şakra, İsrail saldırıları sonucu Lübnan'ın uğradığı diğer dolaylı kayıplar arasında, esas olarak turizmden sağlanan döviz akışının kaybedilmesinin de yer aldığına dikkati çekti. Saldırılar öncesindeki gibi sükunet ve istikrarın devam etmesi halinde Lübnan'da turizm gelirinin yaklaşık 11 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini savunan Ebu Şakra, 2026 yılında turizm gelirlerinin 4 milyar doların altına düşmesinin beklendiğini dile getirdi. Ekonominin üçte biri hizmet dışı Ebu Şakra, Lübnan'ın turizm gelirlerinin yanı sıra yurt dışında yaşayan vatandaşlarından gelen nakit akışının yüzde 5 ila 10'unu ve doğrudan yabancı yatırım fırsatlarının bir bölümünü kaybettiğini belirterek, bunun ülkeye döviz girişindeki gerilemeye de yansıdığını ifade etti. En büyük ekonomik kayıplardan birinin, saldırıların güney ve Beka bölgelerinde yoğunlaşması nedeniyle ülke ekonomisinin yaklaşık üçte birinin devre dışı kalması olduğunu söyleyen Ebu Şakra enflasyonun ise 2025'teki yüzde 11,5 seviyesinden 2026'da yüzde 17'ye yükseldiğini belirtti. Ebu Şakra, bir yandan küresel koşullar ve nakliye maliyetlerinin artması, diğer yandan savaş nedeniyle gerekli ekonomik reformların gerçekleştirilememesi sonucu enflasyonun "daha da yükselmeye aday" olduğunu kaydetti. İsrail'in 8 Ekim 2023'te Lübnan'a yönelik başlattığı saldırılar, ekonomik krizle