Vietnam modeli: bir dijital dönüşüm vizyonu

Vietnam modelinin tarihsel ve kültürel temelleri Vietnam'ın ekonomik yükselişi genellikle büyüme oranları, ihracat verileri ve dış yatırım parametreleri üzerinden açıklanır. Bu veriler dönüşümün ölçeğini ve hızını gösterdiği için önemlidir. Ancak Vietnam’ın 4 on yıla yayılan Đổi Mới reformları üzerine inşa edilen vizyonunun Asya'nın en dirençli kalkınma hikâyelerinden birini nasıl yarattığını tam olarak açıklayamaz. Vietnam'ın son on yıldaki ekonomik yörüngesi, standart makroekonomik çerçeveleri ve piyasa anlatılarını aşıyor. Fabrikaların, limanların ve teknoloji parklarının ardında, kendine has bir dönüşüm vizyonu olan kararlı bir toplum yer alıyor. Vietnam’ın küresel bir imalat üssüne ve yükselen ekonomi merkezine dönüşümünün arka planını anlamak için öncelikle ülkenin üstesinden geldiği tarihsel yıkımın boyutunu dikkate almak gerekir. Yaklaşık 20 yıla yayılan Vietnam Savaşı boyunca Vietnam'a havadan 5 milyon tondan fazla bomba atıldı. Kara birliklerinin topçu ateşi de hesaba katıldığında kullanılan mühimmat toplamının 11 milyon tonu aştığı belirtiliyor. II. Dünya Savaşı'nda tüm cephelerde gerçekleştirilen toplam hava bombardımanının yaklaşık 3,5 katına karşılık gelen 11 milyon tonluk bir bombardımana direnerek savaştan mutlak bir galibiyetle ayrılan Vietnam, Asya, Afrika ve Güney Amerika'daki sayısız dekolonizasyon hareketinin ilham kaynağı oldu. İnsanlık tarihinin en yoğun hava bombardımanının tarım arazileri ve altyapı üzerinde yol açtığı ağır tahribata rağmen Vietnam, 1986 Đổi Mới reformlarıyla Güneydoğu Asya’nın en özgün ekonomik mucizelerinden birini gerçekleştirdi. Dolayısıyla Vietnam'ın ekonomik patlaması aynı zamanda kültürel ve tarihsel bir hikâyedir. Vietnam modeli, devletlerin koyduğu iddialı ekonomik hedeflere ulaşılmasında tabandan başlayan toplumsal seferberliğin önemini ortaya koyar. Küresel kurumların Vietnam ekonomisine ilişkin projeksiyonları Dünya Bankası, Ekim 2026’da yayımladığı Doğu Asya ve Pasifik Ekonomik Gelişme raporunda Vietnam’ın 2026 yılı büyüme tahminini 1,1 puan artışla yüzde 7,4 olarak güncelledi. Asya Kalkınma Bankası, daha iyimser bir tahminle Vietnam’ın ekonomik büyüme kapasitesini bölgedeki diğer devletlere kıyasla daha hızlı artırdığına dikkat çekerek 2026’da yüzde 7,8, 2027’de ise yüzde 7,6 düzeyinde büyüme öngördü. Standard Chartered ise artan iç talebe, büyük altyapı harcamalarına ve değişen tüketici alışkanlıklarına dikkat çekerek Vietnam’ın 2026 GSYİH büyüme tahminini yüzde 9,5’e yükseltti. Vietnam ekonomisi, 2025 yılında yüzde 8 seviyesinde büyüme kaydetti. Bu ekonomik genişlemenin itici gücü imalat, ihracat ve kamu yatırımları oldu. 2026’nın ilk yarısında yüzde 8,3 büyüme oranıyla Vietnam, ASEAN üyesi devletler arasında ilk sırada yer aldı. 2025 yılında kayıtlı doğrudan yabancı yatırımlar 38,4 milyar dolar seviyesine ulaştı. VnEconomy’de paylaşılan verilere göre 2026’nın ilk 9 ayında kayıtlı doğrudan yabancı yatırımlar 50,36 milyar dolar (bir önceki yıla göre yüzde 76,4 artış) olarak kaydedildi. 2026'nın üçüncü çeyreği itibarıyla Vietnam'da istihdam edilen nüfus 53 milyona yaklaşırken işsizlik oranı yüzde 2,22 gibi çarpıcı derecede düşük bir seviyede tutuldu. Tam istihdam senaryosuna yakın bu durum, iş gücünde yapısal bir değişim yaşandığını ortaya koyuyor. Güncel Dünya Bankası raporları, enflasyonun küresel enerji ve tedarik zinciri şoklarına rağmen kontrol altında tutulduğunu gösteriyor. Vietnam’da enflasyon 2025 yılında yüzde 3,3 olarak kaydedilirken 2026 yılı tahminleri yüzde 4,2 seviyesini işaret ediyor. Bu makroekonomik dinamikler ve istikrarlı büyüme grafiği, Vietnam ekonomisinin gelişmekte olan piyasalarda sıkça görülen hızlı yükseliş ve sert daralma döngülerinden ayrıştığına işaret ediyor. Gelecek dönemlere ilişkin ekonomik projeksiyonlar, büyüme oranının yüzde 7,3 veya üzerinde seyretmeye devam edeceği konusunda uzlaşıyor Vietnam, yarı iletken üretimi ve teknoloji yatırımlarıyla küresel elektronik tedarik zincirindeki konumunu güçlendirmeyi hedefliyor / VNA Ar-Ge ekosistemi ve tabana yayılan dijitalleşme Vietnam'ın ekonomik atılımı, kültürel kodlarını yadsıyarak gerçekleşmedi. Dijital teknolojilere geçiş sürecinde Vietnam, statükocu ekonomi politikalarını izlemek yerine aşamalı biçimde kendi modelini inşa etti. Vietnam’ın dijital alandaki proaktif yaklaşımı ve ekonomik statükodan ayrışarak özgün vizyonunu uygulama cesareti, küresel petrol ve lojistik şoklarının dahi yavaşlatamadığı, yüzde 8 seviyesine ulaşan istikrarlı bir büyüme grafiği ortaya çıkardı. Vietnam’ın ekonomik başarısında dijital teknolojilerin tabanda karşılık bulması ve inovatif uygulamaların küçük işletmelerden kamu kurumlarına yaygın biçimde kullanımı önemli rol oynadı. Bu yönüyle Vietnam, ekonomik yapının çok uluslu tekel şirketler tarafından domine edildiği, bireysel girişimcilere ve küçük işletmelere yaşama şansı tanımayan ekonomik modellerden belirgin biçimde ayrışır. Vietnam ekonomi modeli, uluslararası şirketleri Vietnamlı tüketiciler için özelleştirilmiş hizmetler geliştirmeye