İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) nezdindeki Büyükelçisi Reza Necefi, ülkedeki nükleer denetimlerin yapılamamasından Tahran’ın sorumlu tutulmasına tepki göstererek, denetimlerde yaşanan aksaklıkların ABD ve İsrail’in nükleer tesislere yönelik saldırılarından kaynaklandığını söyledi. Necefi, Avusturya’nın başkenti Viyana’da devam eden UAEA Yönetim Kurulu toplantısında İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi’nin raporunda, Ajansın İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin bilgi sürekliliğini kaybetmesinin üzerinden bir yıldan fazla zaman geçtiğine yönelik değerlendirmesine değinen Necefi, bu durumun ABD ve İsrail’in nükleer tesislere düzenlediği saldırılardan kaynaklandığını belirtti. Necefi, "Bir başka şaşırtıcı husus, sonucun neden gibi gösterilmeye ve bilgi sürekliliğinin kaybından saldırganlar yerine mağdurun sorumlu tutulmaya çalışılmasıdır." ifadelerini kullandı. UAEA raporunda nükleer tesislere erişim ve bilgi eksikliğinin nükleer yayılma ve yükümlülüklere uyum açısından ciddi endişe kaynağı olarak değerlendirildiğini aktaran Necefi, denetimlerdeki aksaklıklara yol açan saldırıların göz ardı edildiğini savundu. "Bu yaklaşım ne nesnel ne de profesyoneldir." diyen Necefi, UAEA'nın saldırılardan önce İran'ın nükleer malzemelerine ilişkin ayrıntılı bilgiye sahip olduğunu belirterek, "Saldırılardan önce Ajans, nükleer malzemelerimizin son gramına kadar akıbetini biliyordu. Bugün bu bilgiye sahip değilse saldırganlar sorumlu tutulmalıdır." değerlendirmesinde bulundu. UAEA Yönetim Kurulunun kararlarını eleştirdi Necefi, UAEA Yönetim Kurulunun Kasım 2025 ile Haziran ve Eylül 2026'da kabul ettiği kararlarda ABD ve İsrail'in saldırılarına yer verilmediğini belirterek, bu kararların saldırıların denetimler üzerindeki etkilerini dikkate almadığını ifade etti. İsrail'in 1981 yılında Irak'ta inşası devam eden bir nükleer tesise düzenlediği saldırının ardından UAEA Genel Konferansı ve Yönetim Kurulunun saldırıyı kınayan yaklaşık 10 karar aldığını hatırlatan Necefi, İran'a yönelik saldırılar karşısında ise Ajansın sessiz kaldığını öne sürdü. Denetim taleplerine güvenlik şartı vurgusu UAEA'nın bağımsız, tarafsız ve ayrımcılıktan uzak hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Necefi, "Teknik güvence denetimi meseleleri, siyasi baskı veya jeopolitik çatışma araçlarına dönüştürülemez ve dönüştürülmemelidir." dedi. İran'ın güvenlik endişelerinin UAEA tarafından somut biçimde dikkate alınması gerektiğini belirten Necefi, saldırıların ve yeni saldırı tehditlerinin sürdüğü koşullarda denetim taleplerinin bu gelişmelerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini kaydetti. AA İRAN İran’ın UAEA nezdindeki Büyükelçisi Necefi, nükleer denetimlerin yapılamamasından ABD ve İsrail’in tesislere yönelik saldırılarını sorumlu tutarak, Ajansın Tahran’ı suçlamasını eleştirdi Perşembe, Kasım 19, 2026 - 18:15 Main image: Fotoğraf: AA Dünya Type: news SEO Title: İran: Nükleer denetimlerin durmasının nedeni ABD ve İsrail’in saldırıları copyright Independentturkish:
Read the full story at the source
This story was published by Independent.
See other sources covering this event →
New York Times, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik geniş çaplı bir askeri operasyon seçeneğini değerlendirdiğini yazdı. İsrail'in ABD'yi 4 ila 7 gün sürecek hava saldırılarına katılmaya ikna etmeye çalıştığı belirtildi.
İsrail basınında yer alan analizlerde, İsrail'de yeni hükümetin kurulmasına yönelik görüşmeler sürerken Netanyahu'nun İran konusunda çıkmaza girdiği belirtildi. Netanyahu, İran'a karşı askeri harekatın yeniden başlatılmasını isterken, İsrail ordusu ABD ile koordineli hareket etmek istiyor, ABD yönetimi ise çatışmaların yeniden başlamasına mesafeli
ABD'nin İran'a karşı savaş ile anlaşma arasında gidip gelen tutumu, Ortadoğu'da İran'ın yeni bir hamle dönemine girmesinin önünü açıyor. Bu dönemin temel özelliğini, güç unsurlarını yeniden toparlamak ve bölgesel nüfuz araçlarını devreye sokarak Washington'la yürütülen çatışma ve müzakere sürecinde elini güçlendirmek, bölge ülkelerine, özellikle de Körfez ülkelerine yeni güvenlik ve siyasi dengeler dayatmak oluşturuyor. Başka bir ifadeyle Tahran, ABD'nin kararsız tutumundan yararlanarak bölgedeki manevra alanını genişletmeye, hatta karşılık verme niteliği taşıyan bir saldırı stratejisi izlemeye çalışıyor. İran, ABD ile anlaşma sağlanması, savaş çıkması veya mevcut gerilimin sürmesi ihtimallerini göz önünde bulundurarak bölgesel hamlelerini artırıyor. ABD ve İsrail'deki seçimlerin sonuçları ve bunların İran'ın stratejisine sağlayabileceği hareket alanı, bu eğilimin önemini daha da artırıyor. Söz konusu sonuçların Donald Trump ve Binyamin Netanyahu'nun hesaplamalarına etkisi hem savaş hem de uzlaşma yönünde olabilir. Hatta İran dosyası, ekonomik ve deniz ablukası sürdürülürken ABD yönetiminin öncelikleri arasında askıda kalabilir. Buna karşılık Tahran, baskılara dayanma kapasitesinin ve bölgenin birden fazla noktasında zarar verme ve baskı oluşturma araçlarını elinde tutmasının, gerek uzlaşma gerekse çatışma denkleminde kendisine ekonomik ve askeri imkânlarının ötesinde bir konum kazandırdığının farkında. Irak'ın başkenti Bağdat'ta, 22 Eylül 2024'te Hizbullah Tugayları mensubu bir komutanın cenaze töreni / Fotoğraf: Reuters Bütün bunlar, ABD'nin bölgede son yılların en kapsamlı askeri yığınağını gerçekleştirdiği bir dönemde yaşanıyor. USS Roosevelt uçak gemisinin Ortadoğu'ya ulaşmasıyla bölgede bulunan iki uçak gemisine bir yenisi daha katıldı. Bu geminin bölgeden ayrılacak başka bir uçak gemisinin yerini almak üzere gönderildiği ihtimali bir kenara bırakılırsa, söz konusu konuşlandırmanın 19'unda yapılması beklenen Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki üçlü zirveyle bağlantılı olma ihtimali göz ardı edilemez. Özellikle nükleer silahların sınırlandırılması ve İran'la savaş konularının zirvenin gündeminde yer alabileceği değerlendiriliyor. Dolayısıyla ABD'nin askeri yığınağı iki paralel mesaj veriyor: ABD, İsrail ve İran arasında yeni bir çatışma turu ihtimalinin yükselmesi ve Washington'ın askeri gücünü hem Tahran karşısında hem de Çin ve Rusya'yla ilişkilerinde müzakere kozlarını güçlendirmek için kullanması. Moskova ve Pekin, bölgede daha fazla istikrarsızlığa ve İran rejiminin zayıflamasına yol açarak mevcut bölgesel ve uluslararası dengeleri bozabilecek bir tırmanışın önlenmesini istiyor. Tahran, ABD'nin askeri baskı ile müzakere arasında gidip gelmesinin kendisine bölgedeki nüfuzunu yeniden harekete geçirme fırsatı sunduğunu düşünüyor. Bu denklem, Washington ve Tel Aviv'deki iç siyasi hesaplarla da iç içe geçiyor. ABD seçimlerinin sonuçları, Demokratlara Trump üzerinde daha fazla baskı kurma imkânı sağlayabilir. Bu durum, önümüzdeki ayları Trump açısından dış politika dosyalarında daha serbest hareket edebileceği bir döneme dönüştürebilir. Öte yandan seçim yenilgisi, Trump'ı siyasi imajını yeniden güçlendirme ve stratejik başarılar elde edebildiğini gösterme zorunluluğuyla karşı karşıya bırakıyor. İsrail'de ise Netanyahu, seçim sonuçları ve rakibi Gadi Eisenkot'un başbakanlığında yeni bir hükümet kurulması ihtimali nedeniyle hesaplarını yeniden yapmak zorunda olduğu bir geçiş dönemiyle karşı karşıya. Trump'ın siyasi bir başarı elde etme ihtiyacı ile Netanyahu'nun İsrail'deki dengeleri değiştirme ve iktidardaki konumunu sağlamlaştırma arzusunun kesişmesi, İran'a karşı gerilimin tırmandırılması için ilave bir alan oluşturabilir. Buna karşılık Tahran, ABD'nin askeri baskı ile müzakere arasında gidip gelmesinin kendisine bölgedeki nüfuzunu yeniden canlandırma fırsatı sunduğuna güveniyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da ülkesinin "ne savaş ne barış" durumunda kalmayacağını belirterek bu yaklaşımı dile getirdi. Bu açıklama, Tahran'ın ABD ve İsrail'e karşı doğrudan bir saldırıya girişmese bile bölgedeki başlıca nüfuz alanlarında harekete geçmeye hazır olduğu şeklinde yorumlanabilir. İran'ın bugün sahip olduğu gücün temelinde, ekonomik ve deniz ablukasına, askeri baskılara rağmen bölge ülkelerinin güvenlik ve ekonomik çıkarlarına zarar verme ve bunları sekteye uğratma kapasitesini koruması yatıyor. Bu kapasite Tahran'a manevra alanı sağlarken, bölgesel nüfuz ağını korumakta ya da yeniden harekete geçirmekte neden ısrar ettiğini de açıklıyor. Irak ve Yemen, İran'ın bölgesel nüfuzunu yeniden harekete geçirme stratejisinde en önemli iki cephe olarak öne çıkıyor. Irak'ta Ali Zeydi hükümeti, silahları devletin denetimi altına alma ve İran'la bağlantılı silahlı gruplar üzerinde devlet otoritesini tesis etme konusunda zorlu bir sınavla karşı karşıya. Curf es-Sahr krizi bu açmazın somut örneklerinden biri. Hizbullah Tugayları, bölgeden ve silahlarından hiçbi
İran'ın devrik şahı Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu Rıza Pehlevi, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile çevrim içi toplantıda bir araya gelerek Tahran yönetiminin ortadan kaldırılması çağrısını yineledi. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri saldırılarını daha önce de destekleyen Pehlevi, bu kez İsrail'i öven açıklamalarıyla gündeme geldi.
Comments