Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia ve büyük yapay zekâ imparatorlukları

Nvidia’nın geleceği ve onun arkasında ABD’deki yapay zekâ sektörünün durumu konusunda milletler neden sarsıldı, halklar neden bu gelişmelerin olası sonuçları üzerine düşünmeye başladı? Daha önce New York Times gazetesi, ABD istihbaratının şirketin CEO’su Jensen Huang’ın arkadaşı olan Alice Huang’ın Çin istihbarat servisleri için muhtemel bir bilgi kaynağı olduğuna inandığını bildirmişti. Nvidia, dünya genelindeki devasa veri merkezlerinde yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için kullanılan gelişmiş çipler üretiyor. Şirketin ürünleri, bu sektörde yaşanan küresel patlamanın temel unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. Şirketin ürettiği en gelişmiş çipler, ABD ulusal güvenliği açısından stratejik önem taşıyor. Zira bu çipler, dünya genelinde ekonomileri ve sanayi sektörlerini yeniden şekillendirmesi beklenen bir alanda ABD’ye en önemli teknolojik üstünlüklerinden birini sağlıyor. fazla oku Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field) Jensen Huang, özellikle küresel ölçekte yapay zekâ projelerine yönelik en büyük finansman girişimlerinden birini yönettiği düşünüldüğünde, Washington’da sıradan bir isim olarak görülmüyor. Nvidia, yapay zekâ için gerekli altyapı ve donanımın inşasını hızlandırmalarına yardımcı olmak amacıyla 500 milyar dolar değerindeki bir girişim kapsamında Wall Street’in önde gelen finans kuruluşlarıyla iş birliği yaptı. Şirket ayrıca, tedarik zincirlerini güçlendirmeye ve yeni müşteriler edinmeye yönelik yatırımlar gerçekleştiriyor. Bu nedenle yabancı bir istihbarat servisinin Huang’ı hedef alabileceğine veya onun üzerinde nüfuz kurmaya çalışabileceğine ilişkin her türlü işaret büyük endişe kaynağı olarak değerlendiriliyor. Zira 2010 yılından bu yana ulusal güvenlik stratejilerinde en tehlikeli rakip olarak nitelendirilen Çin’in, ABD’nin yapay zekâ alanındaki temel dayanağını hedef alarak bu yapıya sızmasından endişe ediliyor. ABD, çağdaş istihbarat ve teknoloji mücadelesinin en tehlikeli örneklerinden biriyle karşı karşıya görünüyor. Zira mesele yalnızca bir Amerikan şirketinden bilgi çalınmasıyla sınırlı değil; aynı zamanda 21'nci yüzyılda, hatta belki de sonrasında, Amerikan gücünün temel unsurlarından birini temsil eden bir kuruluşu ilgilendiriyor. Nvidia, abartıya kaçmadan söylemek gerekirse, yapay zekâ çağında ABD’nin hazinesi konumuna gelmiş durumda. Nvidia meselesini daha da dikkat çekici kılan nokta, şüphelerin yalnızca şirketin sunucularına yönelik bir siber saldırı üzerinde yoğunlaşmaması; Çin istihbaratının, şirketin CEO’sunun yakın çevresine ulaşmak için bir insan kaynağından yararlanmış olabileceği ihtimalini de içermesi. Bu tablo, ABD’nin teknolojiye doğrudan sızma yerine insan unsuru üzerinden yürütülen ve büyük önem taşıyan bir casusluk yöntemiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Hikâyenin istihbarat boyutundan uzaklaşıp belki de şu soruyu sormak gerekiyor: Yapay zekâ şirketlerinin temelini oluşturduğu, tarihin daha önce tanımadığı yeni imparatorlukların doğuşuna mı tanıklık ediyoruz? Bu durum, milattan önceki ve sonraki kadim krallıklara ilişkin tarih kayıtlarının anlattıklarından farklı, yeni bir tarihsel dönemde yaşadığımız anlamına mı geliyor? Amerikan Foreign Affairs dergisinde yayımlanan kapsamlı bir değerlendirmede, İskoç asıllı Amerikalı tarihçi Niall Ferguson, bu soruya ve daha pek çok soruya cevap niteliğinde derinlikli bir analiz sunuyor. Ferguson’a göre Çin ve ABD, yalnızca birkaç yıl içinde geleceğin tarihçilerinin yeni tür imparatorluklar olarak nitelendirebileceği yapılar inşa etti. Bu imparatorlukların nüfuzu yalnızca toprakları, ticaret yollarını ve hava sahasını kontrol etmekle sınırlı kalmıyor; bilginin kendisini de kapsıyor. Peki, bu nasıl mümkün oluyor? Bunun yolu, büyük dil modelleri, elektronik çipler, fiziksel altyapı ve gelişmiş makine bilişinin temelini oluşturan sermaye üzerinde hâkimiyet kurmaktan geçiyor. Buradan hareketle Washington ve Pekin’in yalnızca yeni ekonomik performans seviyelerine ulaşmak ve nüfuz alanlarını genişletmekle yetinmedikleri, aynı zamanda geleceğin bilimsel ve düşünsel ilerlemesinin standartlarını da belirledikleri söylenebilir. Günümüz, büyük yapay zekâ imparatorluklarının doğuşuna tanıklık ediyor gibi görünüyor. Bu imparatorluklar, etkili ittifaklar kurmaya veya zorlayıcı yöntemlere başvurmaya dahi ihtiyaç duymadan mevcut dünya düzenini yeniden şekillendiriyor. Söz konusu yapılar, yazılımları, çipleri ve yapay zekâya özgü yöntemleriyle modern çağın yükselişinin merkezine ulaşmaya çalışan diğer bütün ülkeleri kendilerine bağımlı hale getirebiliyor. Üstelik bunu tek bir kurşun atmadan gerçekleştiriyorlar. Baruttan atom çağına uzanan çatışmalar döneminin de son derece hızlı bir şekilde geride kaldığı anlaşılıyor. Büyük Amerikalı tarihçinin ortaya koyduğu en çarpıcı husus ise söz konusu yapay zekâların kaçınılmaz olarak emperyalist imparatorluklar doğuracak olması. Zira öncü modelleri üreten ve kontrol eden taraf; inovasyon, üretim, bilim ve kültür, nihayetinde de ileri düzey