Kosta Rika'nın ekoturizm modeli: Doğayı koruyarak kalkınmak

Değerli okuyucular, bu yazımda, zengin biyolojik çeşitliliği ile Dünya’nın önde gelen ekoturizm destinasyonlarından biri olan Kosta Rika’dan bahsedeceğim. Kosta Rika, küçük bir ülke olmasına rağmen, olağanüstü zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahip. Kosta Rika Turizm Kurulu’nun verilerine göre ülke, dünya biyolojik çeşitliliğinin yaklaşık olarak yüzde altısını barındırıyor. Tropikal yağmur ormanları, volkanik dağlar, Karayip ve Pasifik kıyıları, aynı ülkenin sınırları içerisinde yer alıyor. Kosta Rika’nın yaklaşık dörtte birlik bir alanı ise, Ulusal Koruma Alanları Sistemi tarafından korunan doğal alanlar kapsamında bulunuyor. Bundan dolayı, Kosta Rika’da milli parklar, ülkenin ekoturizminin omurgasını oluşturuyor. Corcovado, Manuel Antonio, Tortuguero, Arenal Yanardağı gibi parkların yanı sıra, Monteverde Bulut Ormanı gibi özel koruma alanları, ülkenin başlıca ekoturizm merkezleri arasında. Kosta Rika’yı ziyaret eden turistler, yağmur ormanı yürüyüşlerinden, kuş gözlemciliğine, volkan gezilerinden, deniz kaplumbağaları ve balinaları izlemeye kadar çok farklı etkinliklere katılabiliyor. Ulusal Koruma Alanları Sistemi tarafından korunan alanlar, Kosta Rika’da ekoturizmin gelişmesinde önemli role sahip. Görsel: Grok/Independent Türkçe Turizm gelirleri ile doğa korunuyor Kosta Rika modelinin en dikkat çekici noktalarından biri, Kosta Rika, doğa koruma ile ekonomik kalkınmayı, birbirini destekleyen unsurlar olarak görüyor. Ülkenin doğal güzellikleri, turistleri ülkeye çekerken; turizmden elde edilen gelir de, hem doğa koruma faaliyetlerine, hem de, kırsal alanlardaki ekonomik faaliyetlere katkı sağlıyor. Dünya Bankası, Kosta Rika’nın başarısını, doğa koruma faaliyetlerinin yanında, çevresel hizmetler için ödeme sistemi (Payment for Environmental Services - PES) gibi politikalara bağlıyor. Bu sistem kapsamında, arazi sahiplerine, ormanları korumaları ve yeniden ağaçlandırmaları için teşvik sağlanıyor. Bu sistem, zaman içerisinde, ülkenin yeniden ormanlaşmasına katkıda bulundu. Böylece, ekoturizmin temelini oluşturan doğal sermaye de, korunmuş oldu. Sürdürülebilir turizm sertifikası Kosta Rika’yı, birçok turizm destinasyonundan ayıran unsurlardan biri de, Sürdürülebilir Turizm Sertifikası (Certification for Sustainable Tourism) sistemi. Kosta Rika Turizm Kurulu tarafından geliştirilen sistem; otellerin ve turizm işletmelerinin, çevre ve toplum üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine yardımcı oluyor. Sertifika sistemi sayesinde oteller, çevre dostu stratejiler için teşvik ediliyor. Dolayısıyla sürdürülebilirlik, yalnızca otellerin reklamlarında kullandıkları bir kavram olmaktan çıkarak, belirli standartlara bağlanıyor. Yerel halk ekoturizm modelinin bir parçası Ekoturizmin önemli diğer boyutu ise, yerel ekonomiye katkı. Koruma alanlarının çevresinde, yerel halkın kalkınmasına katkı sağlayan küçük oteller, eko-lodgelar, restoranlar, çiftlikler gelişebiliyor. Ulusal Koruma Alanları Sistemi’ne göre, korunan bölgeler, yalnızca doğanın korunduğu alanlar değil, aynı zamanda bölgede yaşayan yerel topluluklara, turizm yoluyla katkı sağlayan alanlar. Lapa Rios Lodge Lapa Rios Lodge, Kosta Rika’nın güneybatısındaki Osa Yarımadası’nda yer alıyor. Lapa Rios, sürdürülebilir turizmin Dünya’daki öncü örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Dünya Bankası’nın sürdürülebilir turizm ile ilgili çalışmalarında, Lapa Rios, Kosta Rika’nın ekoturizm ve sürdürülebilir turizm sertifikaları için örnek teşkil eden vakalardan biri olarak ele alınıyor. 1993 yılında kurulan Lapa Rios Lodge, Osa Yarımadası’nda yaklaşık olarak 405 hektar büyüklüğündeki özel bir yağmur ormanı koruma alanının içinde yer alıyor. Tesisin kuruluş felsefesi, klasik anlamda bir otel inşa etmekten ziyade, turizmden elden edilen gelir ile, yağmur ormanlarının korunmasına katkıda bulunmaktı. Lapa Rios, doğa koruma ile turizmi aynı ekonomik model içinde birleştirmeye çalışıyor. Tesisin bulunduğu rezervde, Kosta Rika’nın maymun türleri, tembel hayvanlar, zehirli ok kurbağaları ve 300’ün üzerinde kuş türü görülebiliyor. Bölgenin simgelerinden olan kızıl makavlar, tesisin adına da ilham kaynağı olmuş. Lapa Rios, makavların nehri anlamına geliyor. Görsel: Grok/Independent Türkçe Enerji tüketimi Lapa Rios, enerjiyi etkin kullanabilmek için kapsamlı uygulamalar geliştiriyor. Tesiste, yaklaşık olarak, 220 güneş paneli ve 10 nano hidrotürbin bulunuyor. Tesisin enerji gereksiniminin büyük bölümü bunlarla karşılanıyor. Tesis ayrıca, güneş enerjisi ile çalışan sıcak su sisteminden faydalanıyor. Buna ilaveten, tesiste, düşük enerji tüketimi olan ekipmanlar kullanılıyor. Misafirlere düzenlenen sürdürülebilirlik turu sırasında, misafirlere, bu sistemlerin nasıl çalıştığı gösteriliyor. Su ve atık yönetimi Su tüketimi, sayaçlarla takip ediliyor. Tesiste, biyolojik olarak parçalanabilir temizlik ve banyo ürünleri kullanılıyor. Ayrıca, organik ve inorganik atıklar ayrıştırılıyor. Organik atıkların büyük bölümü, kompost yapımında değerlendiriliyor. Geri dönüştürülebilir malzemeler, geri